Sáng ngày 16/9/2026, Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TP. Hồ Chí Minh trang trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển. Đây là một trong những đơn vị đầu ngành của cả nước về nghiên cứu, giám sát dịch tễ, chẩn đoán, điều trị sốt rét, bệnh lý ký sinh trùng, côn trùng truyền bệnh.

Đại biểu tham dự buổi lễ

Tham dự buổi lễ có Đại tướng Lê Hồng Anh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư; Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên; ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các Bộ, ban ngành Trung ương, lãnh đạo các Sở ngành Thành phố, cùng tập thể lãnh đạo, nhân viên của Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TP.Hồ Chí Minh.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chỉ đạo

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên ghi nhận, biểu dương và chúc mừng những thành tích, kết quả mà Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TP. Hồ Chí Minh đạt được trong thời gian qua trong công tác nghiên cứu, giám sát dịch tễ, chẩn đoán, điều trị sốt rét, bệnh lý ký sinh trùng, côn trùng truyền bệnh; Thứ trưởng lưu ý bối cảnh y tế hiện nay đang thay đổi rất nhanh. Biến đổi khí hậu làm thay đổi sự phân bố của véc tơ truyền bệnh. Đô thị hóa, giao lưu quốc tế, biến động dân cư làm gia tăng nguy cơ xuất hiện và lan truyền dịch bệnh. Kháng thuốc, bệnh truyền từ động vật sang người và những tác nhân gây bệnh mới tiếp tục đặt ra những thách thức đối với hệ thống y tế. Vì vậy, khi số ca bệnh giảm xuống không có nghĩa là nhiệm vụ của Viện giảm đi. Ngược lại, thành quả càng lớn thì trách nhiệm duy trì thành quả càng cao. Tiến tới loại trừ sốt rét phải đồng thời với việc xây dựng đủ năng lực để không để bệnh quay trở lại. Y tế dự phòng hiện đại phải có khả năng giám sát, dự báo và hành động sớm, trước khi một nguy cơ trở thành dịch bệnh.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhận định, trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 72 về đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, ngành Y tế cần chuyển mạnh từ tư duy khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh.

Theo đó, nhiệm vụ của các đơn vị y tế dự phòng, trong đó có Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TP. Hồ Chí Minh, là phải phát hiện sớm các nguồn nguy cơ, từ đó triển khai biện pháp phòng, chống để người dân không mắc bệnh.

Khi số ca bệnh giảm, nguồn lực dành cho điều trị có thể được tiết kiệm và chuyển sang nghiên cứu, phát triển kinh tế cũng như nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, thuốc và phương pháp điều trị mới.

Việt Nam là một trong những quốc gia có chương trình phòng, chống sốt rét thành công, đạt được nhiều thành tựu to lớn từ năm 1991 khi chuyển từ chương trình tiêu diệt sốt rét sang phòng chống sốt rét.

Theo số liệu thống kê, sốt rét đã giảm mạnh, thậm chí nhiều tỉnh, thành phố trong một vài năm gần đây đã không ghi nhận trường hợp mắc sốt rét tại địa phương. Tỷ lệ mắc mới giảm liên tục; phạm vi lưu hành bệnh sốt rét đã thu hẹp, tập trung chủ yếu tại các tỉnh khu vực miền Trung, Tây Nguyên và các tỉnh Đông Nam Bộ, khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Y tế cho tập thể Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TP.Hồ Chí Minh vì đã có thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch công tác y tế

Tuy nhiên, “Nguy cơ dịch bệnh đang thay đổi nhanh do biến đổi khí hậu, đô thị hóa, giao lưu quốc tế và biến động dân cư. Những yếu tố này có thể làm thay đổi sự phân bố của các bệnh truyền nhiễm, tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh mới hoặc các bệnh truyền từ động vật sang người xuất hiện”, Thứ trưởng nhấn mạnh. Đồng thời dẫn chứng, việc giao lưu quốc tế bằng đường hàng không khiến các tác nhân gây bệnh có thể di chuyển rất nhanh giữa các quốc gia. Vì vậy, khi sốt rét và các bệnh ký sinh trùng giảm, nhiệm vụ của hệ thống y tế dự phòng không giảm mà ngược lại phải tăng lên.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng đề nghị Viện đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đặc biệt quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ và chuyên gia đầu ngành. Máy móc có thể đầu tư, công nghệ có thể chuyển giao, nhưng một chuyên gia giỏi cần nhiều năm để đào tạo và trưởng thành. Vì vậy, Viện cần quan tâm phát hiện, đào tạo cán bộ trẻ; xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh; tăng cường hợp tác với các viện, trường trong nước và quốc tế; đồng thời coi trọng việc truyền nghề và kế tiếp giữa các thế hệ.

TS Giang Hán Minh, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TP. Hồ Chí Minh phát biểu

TS Giang Hán Minh, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh: "Hơn nửa thế kỷ qua, từ chiến trường năm xưa đến những bản làng vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo, cán bộ của Viện luôn khẳng định vai trò là đơn vị chuyên môn đầu ngành của khu vực”.

Theo Viện trưởng, hình ảnh những cán bộ y tế bền bỉ bám cơ sở, bám địa bàn, đến từng ấp, từng buôn, sóc đã trở nên quen thuộc. Chính sự kiên trì đó góp phần giúp bệnh sốt rét được khống chế cả về số ca mắc và số người tử vong. Nhiều bệnh ký sinh trùng và bệnh do côn trùng truyền cũng từng bước được điều tra, kiểm soát, xây dựng các chiến lược phòng, chống bền vững.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh trao Cờ truyền thống của UBND TP. Hồ Chí Minh cho Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TP. Hồ Chí Minh

Viện hướng tới trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu của Bộ Y tế và khu vực; xây dựng hệ thống phòng xét nghiệm hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế; phát triển cơ sở khám, chữa bệnh chuyên sâu, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Bên cạnh đó, Viện sẽ nâng cao năng lực chỉ đạo tuyến, sẵn sàng ứng phó với các tình huống dịch bệnh, tình trạng y tế khẩn cấp; đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chuyển đổi số và đổi mới trong quản trị./.

Theo web Bộ Y Tế